02/12/2009: Werken met geuren

De invloed van geur is belangrijker dan vaak wordt gedacht. Geuren roepen herinneringen en emoties op, hebben een invloed op je stemming, beïnvloeden het koopgedrag van mensen, spelen een rol in de aantrekkingskracht tussen de geslachten en zijn bepalend voor de beleving van smaak. Drie mensen die professioneel met geur bezig zijn leggen uit wat het voor hen betekent.

Kok en aromatherapeut Frank Vandaele

Proeven is voor 90% ruiken

Frank Vandaele is kok en aromatherapeut. Zijn passie voor geuren en smaken combineert hij door gerechten te creëren met essentiële oliën. Op die manier geeft hij de smaak meer diepgang. Als geurdesigner ontwikkelt hij ook aromatische sprays en huisparfums voor de horeca.

Mijn interesse voor aromatherapie heb ik te danken aan een allergie. In de hotelschool bleek dat ik allergisch was voor bepaalde producten en met sommige geuren kan je klachten behandelen en verzachten. Later heb ik bij Syntra een basisopleiding koken met essentiële oliën gevolgd. Die kennis pas ik nu toe in ons restaurant Mamounia en bij de creatie van aromatische sprays.

Proeven is voor 90% ruiken. Door het gebruik van natuurlijke aroma’s kan je gerechten een nieuwe dimensie geven. Witloof krijgt bijvoorbeeld een aangename smaak met een vleugje gember. Zo kan je kinderen trouwens op het verkeerde been zetten door een zachte geur toe te voegen aan een gerecht dat ze normaal niet lusten. Aan inspiratie heb ik geen gebrek, mijn fantasie laat me nooit in de steek. Gordon Ramsay vind ik trouwens een fantastische kok. Maar ik zal nooit zomaar iets klakkeloos overnemen. Ik zoek altijd naar originele creaties.

Geur is van levensbelang. Zelfs bij de keuze van hun partner gaan mensen af op hun geur, al is dat vaak onbewust. Als je last hebt van een verstopte neus wordt je dag donker en kleurloos. Een voorkeur of afkeer voor bepaalde geuren zegt ook veel over je karakter. Wie bijvoorbeeld niet houdt van lavendel heeft vaak problemen met zijn/haar moeder of voelt zichzelf niet goed in de rol van moeder. Wat voor de ene mens een aangename geur is kan door iemand anders als storend ervaren worden.

Geuren worden altijd geassocieerd met een gevoel. De geur van hooi geeft me bijvoorbeeld een goed gevoel omdat het me doet denken aan mijn kindertijd. Hooi wordt trouwens door veel mensen als een lekkere geur ervaren, net als vers gemaaid gras en brood. Ook bij citrusgeuren voelt bijna iedereen zich goed. Ze hebben een rustgevend effect. Er zijn zelfs tandartsen die citrusaroma’s verstuiven om de patiënten te kalmeren.

www.mamooning.com

Parfumspecialist Dimitri Weber

De perfecte geur bestaat niet
 

Dimitri Weber ontwerpt parfums. Hij stelde zijn neus ten dienste van grote huizen als Jean Paul Gaultier en Yves Saint Laurent. Als freelance parfumexpert creëerde hij een exclusieve geur voor het automerk Smart. Daarnaast geeft hij voordrachten en organiseert hij parfumevents.

De gevoeligheid voor geuren is mij aangeboren. Ik adviseerde mijn moeder en mijn klasgenoten over de geuren die ze hoorden te dragen. Op school zette ik een ruilhandel in kleine flesjes op. Zelfs met leerkrachten wisselde ik parfums uit. De merken, het verhaal en de luxe boeien me mateloos. Ik probeerde van jongs af de verschillende ondertonen te onderscheiden. Doorheen de jaren werd mijn reukzin voortdurend geprikkeld en aangescherpt.

Eeuwenoude akkoorden vormen nog steeds de basis van de huidige parfums. Ze worden om de zoveel tijd geactualiseerd en in een nieuwe formule gegoten. Wat ik bedenk, zetten specialisten – ook wel ‘neuzen’ genoemd - in labo’s om tot een concrete geur. Vaak duurt het vele maanden vooraleer alle violen zijn gelijkgestemd. Een kleine nuance betekent een wereld van verschil.

Onfrisse geuren kan ik moeilijk verdragen. Transpiratie of een slechte adem zijn bijzonder storend. Een overvolle trein of metro probeer ik te vermijden. Onlangs kreeg ik in een restaurant een tafeltje bij het ventilatiesysteem toegewezen. Ik heb meteen een andere plaats gevraagd. Dergelijke duffe omgeving zou mijn culinaire ervaring helemaal verstoren. Geuren hebben een sterke invloed op het humeur. De overheid en winkelketens kunnen daar gebruik van maken. Waarom niet zorgen voor een subtiel en aangenaam aroma op het openbaar vervoer of in publieke ruimtes?

De perfecte geur bestaat niet. Wat mij doet denken aan het zonnige zuiden, kan een ander associëren met een stoffige kelder. Patchouli is het typevoorbeeld van een controversiële geur; je houdt ervan of je hebt er een hekel aan. Mijn advies is nooit dwingend. Parfums zijn persoonlijk en je moet je er zelf goed bij voelen. Citrusgeuren zijn misschien wel het meest universeel. Slechts weinig mensen houden niet van hun frisse en zomerse sensatie. Ik raad de mensen aan om zich te laten bijstaan door een deskundige verkoopsmedewerker. Je vraagt bij voorkeur om het parfum buiten te testen. Binnen wordt de neus teveel beïnvloed door andere geuren. Als je een flacon cadeau wilt doen, moet je rekening houden met de persoonlijkheid en uitstraling van de toekomstige drager.

Een parfum is meer dan een geur alleen. Fabrikanten creëren een hele beleveniswereld rond hun merken. De vormgeving van de fles en het doosje spelen evenzeer een belangrijke rol. Het is een totaalpakket dat staat voor verleiding in alle betekenissen van het woord. In kleine parfumerieën vind je vaak de meest originele en prachtige creaties.

www.dimitriweber.com

Kunstenaar Peter De Cupere

De reuk is een erg instinctief zintuig
 

Kunstenaar Peter De Cupere werkt in zijn schilderijen, sculpturen en installaties met geuren. Hij is ook de uitvinder van de ‘Olfactiano’, de allereerste geurpiano wereldwijd.

De fascinatie voor geuren heb ik al van jongs af. Ik hield zo erg van beelden, van het zien, dat ik als de dood was om mijn zicht te verliezen. Daarom ontwikkelde ik uit voorzorg mijn reukorgaan steeds beter. Ik was verzot op geurtjes. Met mijn spaarcenten kocht ik parfums, rook ik aan regenwormen of aan het geurspoor dat lieveheersbeestjes achterlaten op je huid. Het spreekt voor zich dat ik hier niet mee kon uitpakken bij mijn vriendjes...(lacht).

De geuren in mijn werken zorgen voor een intense kunstbeleving. Zo heb je mijn geurconcerten, zeepschilderijen en ook in mijn installaties is visuele kunst onlosmakelijk verbonden met het onderzoek rond geuren. Het is allemaal erg subjectief, want bepaalde geuren kunnen bij de kunstbelever slechte herinneringen oproepen. Maar een prettige visuele beleving van mijn werk kan de geur ook een nieuwe, positieve connotatie geven. De reuk is een erg instinctief zintuig. Het moet niet vertaald worden in de hersenen, maar brengt een onmiddellijke reactie teweeg.

De dynamiek van geuren interesseert me, maar ik hou ook van geuren om hun geur. Ik hou van de herfst, ‘de vanillegeur van de seizoenen’. De geur van tweetaktscooters is afstotelijk, maar ‘slechte geuren’ kunnen wel heel interessant zijn. Geuren zijn niet vergankelijk, wel veranderlijk. Ze zijn complex en evolueren onder allerlei omstandigheden: luchtvochtigheid, kamertemperatuur, trillingen, enzovoort. Ik vind het eindeloos boeiend.

De realisaties van de commerciële parfumwereld zijn me te synthetisch, maar zonder hen waren we met onze geurbeleving in de middeleeuwen blijven steken. We gebruiken geuren niet enkel meer om stank te verdoezelen, maar ook om te relaxen of … te verleiden! Zonder geuren zou er minder liefde zijn in de wereld. Misschien breng ik ooit mijn eigen parfum uit, als ik wereldwijd wat bekender ben.

Een geurloze omgeving, dat is waar ik soms naar verlang. Ik heb bewust moeten leren om minder te ruiken want tot enkele jaren geleden was ik er te obsessief mee bezig. Mijn verzameling parfums heeft ondertussen de kaap van 500 overschreden. Als er niet te veel toeristen lopen en de wind waait niet te hard, dan geeft de zee me de rust van een stabiele geuromgeving. Op reis in Kroatië heb ik ook een plekje in een natuurpark gevonden waar ik kon genieten van een normale geurintensiteit. Ik heb er de hele middag heerlijk geslapen.

www.peterdecupere.com

Tekst: Hilde Lobbens - Kurt Deman - Leslie Van Hecke